Reuters haber ajansına konuşan üst düzey bir İranlı kaynak ve iki bölgesel yetkiliye göre, İran ile Umman arasında önerilen yeni bir anlaşma, Körfez'e Hürmüz Boğazı üzerinden giren gemilerin kontrolünü Tahran'a verecek. Bu kritik adım, bugüne kadar İran'a verilen en büyük tavizlerden biri olarak değerlendiriliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, boğazın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmanın an meselesi olduğunu iddia etse de, sürece hakim kaynaklar önemli detayların henüz netleşmediğini belirterek bu açıklamalara karşı çıktı.
Bölgesel kaynaklardan biri, masadaki durumu şu sözlerle özetledi:
"Hürmüz üzerinde bir tür kontrol sağlanması konusunda taviz çoktan verilmiş durumda."
Diğer bir bölgesel kaynak ise "kontrol" tanımının nasıl yapılacağına dair detayların hala belirsizliğini koruduğunu aktardı. Körfez müzakerecilerinin, gemi denetimlerine bölgesel ülkelerin nezaret etmesinde ve olası geçiş ücretlerinin tamamen gönüllülük esasına dayanmasında ısrarcı olduğu bildirildi.
Üst düzey İranlı kaynak, masadaki anlaşma metninin boğazdan Körfez'e giren gemilerin kontrolünü İran'a bıraktığını, en büyük pürüzlerden birinin ise ters yönde ilerleyen gemiler üzerinde İran'ın nasıl bir rol oynayacağı konusu olduğunu belirtti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin tatilde olduğuna dikkat çeken yetkili, anlaşmanın hızla sonuçlanacağı yönündeki beklentileri düşürerek, "Görüşmeler sürüyor ancak Umman ile bir anlaşmanın nihayete erdiğini söylemek için henüz çok erken" ifadelerini kullandı.
Sürecin hassasiyetine dikkat çeken bir başka İranlı kaynak ise durumu şu çarpıcı sözlerle dile getirdi:
"Şeytan ayrıntıda gizlidir. Trump'tan gelecek tek bir tweet tüm sürecin çökmesine neden olabilir."
İran'a boğaz erişimi üzerinde herhangi bir kontrol hakkı tanıyan bir anlaşma, ABD ve İsrail tarafından başlatılan savaşın, bölgedeki güç dengesinde Tahran lehine büyük bir değişime yol açtığı anlamına gelecek. Savaş öncesinde boğaz, hiçbir ücret ödenmeksizin tüm gemilere serbestçe açıktı.
İranlı yetkiliye göre Tahran, boğazı kullanan gemilerdeki yükün değerinin yüzde 5'i ile yüzde 7'si arasında bir geçiş ücreti talep ediyor. Umman yüzde 3 civarında daha düşük bir ücreti müzakere ederken, Washington hiçbir şekilde ücret ödenmesini kabul etmiyor.
Trump, salı günü yaptığı açıklamada görüşmelerin gayet iyi ilerlediğini belirterek, "Hürmüz Boğazı çok yakında açılacak. Eğer tekrar cayarlarsa, çok sert bir darbe alacaklar" şeklinde konuştu.
Diplomatik masada bu pazarlıklar yürütülürken, sahada sıcak temas devam ediyor. Yemen'de İran destekli Husilerin Kızıldeniz'de Suudi Arabistan bayraklı bir tankere ateş açtıklarını duyurmasının ardından çarşamba günü küresel petrol fiyatları yükselişe geçti.
Salı günü ise Yemen açıklarında Hindistan bayraklı bir gemi fırlatılan bir mermiyle batırıldı. Gemideki 13'ü Hintli 14 mürettebatın tamamı sağ olarak kurtarıldı.
Temmuz ayındaki iki haftalık yoğun saldırı dalgası da dahil olmak üzere aylardır süren ABD askeri operasyonları, İran'ın boğaz üzerindeki hakimiyetini kırmayı başaramadı. Reuters'ın salı günü geçtiği bir diğer habere göre, ABD ordusu uzun menzilli hassas füzelerinin neredeyse tamamını tüketmiş durumda. ABD'li seçmenlerin büyük çoğunluğunun karşı çıktığı bu çatışma ortamında, Trump'ın bir çıkış yolu bulmak için giderek artan bir siyasi baskı altında olduğu belirtiliyor.